zondag 20 september 2015

Eline Vere (boekenlijstboek 12)


Algemene informatie
o Eline Vere – Couperus
o ondertitel: een Haagsche roman
o 1e druk 1889, 14e druk gelezen door mij
o niveau 5
o genre: ‘wordt gerekend tot het naturalisme (een extreme variant van het realisme). Omstreeks 1870 was er behoefte aan absolute waarheid. Er wordt zo precies mogelijk de waarheid verbeeld. Ook wordt duidelijk gemaakt dat de mens bepaald is door erfelijke eigenschappen, milieu en omstandigheden. Psychologische diepgang is ook een belangrijk aspect in het verhaal. Ook is het een psychologische roman.
o Het vertelperspectief is auctoriaal, want de verteller weet alles, maar soms is er opeens een hij-zijperspectief (personaal). 
o 570 blz. 
o lastig taalgebruik met veel oud-Nederlandse zinnen en moeilijke zinsbouw.
 

Opbouw
36 hoofdstukken die weer onderverdeeld zijn in nummers. Die betreft niet per se een scheidslijn. Soms gaat dezelfde handeling door in 1,2 en 3, 4,5 en 6 zijn dan een andere gebeurtenis. Samen zijn ze bijvoorbeeld hoofdstuk 3. De hoofdstukken zijn in Romeinse cijfers weergegeven.

Personages (omdat het er enorm veel zijn)
Hoofdpersoon Eline Vere is de zus van Betsy. Ze hebben geen ouders meer en zijn opgevoeg door een soort tante. De Vere’s hebben ook een neef: Vincent Vere. Eline is, ondanks het feit dat het niet kan, een soort van verliefd op hem. Dit heeft er waarschijnlijk mee te maken dat hij haar aan haar vader doet denken. Vere heeft een goede Amerikaanse vriend, Lawrence St. Clare. Hij vraagt Eline ten huwelijk en wordt afgewezen. Mina en Grete zijn allebei “meid” in het gezin. Dan is er ook nog oom Daniel Vere en zijn vrouw Elize. Ze zijn de voogd van Eline en Betsy.

Betsy is getrouwd met Henk van Raat. Hij is de broer van Paul van Raat. Paul trouwt met Frederique van Eerlevoort. De moeder, mevrouw van Raat, heeft een zus en dat is mevrouw Verstraeten.

De Vanraets bestaan uit Marie, Lilly (trouwt met George de Woude, een buur) en meneer en mevrouw Verstraeten die dus tante is van Henk en Paul.

De Woude-VanBerg bestaat dus uit George en zijn zus Emilie

De van Eerlevoorts bestaan uit mevrouw (de moeder), de eerder genoemde Fréderique, Otto (later getrouwd met Marie Verstraeten),  Etienne (Eetje), en Mathilde van Rijssel-Eerlevoort (was getrouwd met meneer van Rijssel en door hem verlaten, waarna ze terug ging naar haar ouderlijk huis). Mathilde (Tilly) heeft kinderen, een hoop, o.a. Nico en Tina. Deze zijn dus bij die vrouw in huis aan het begin van het boek omdat ze geen partner hebben. De wel getrouwde zoons en dochters wonen op een plek genaamd “De Horze”. Daar komen veel personages naar toe tijdens de vakantieperiodes. Ze heten Theodore, Catherine en Suzanne. Zij hebben allemaal weer kinderen, waarvan alleen Marianne (kind van Theodore en Truus) vaak genoemd wordt en Kitty (kind van Catherine).

Jeanne Ferelijn is een vriendin van Eline en Betsy van vroeger waar ze weer mee in contact komen. Ze heeft kinderen waaronder Dora en een man Frans, die in Indie werkt en vaak weg is. Ze gaat een keer mee en overlijdt aan ziekte.

Meneer Hovel, waar Paul gaat werken als advocaat.

Toos (Kato) Verstoor en mevrouw, moeder Verstoor.

Fabrice, een acteur waar Eline in het begin, als ze nog minder complex is en actrice wil worden, heel erg verliefd op wordt.

Samenvatting Eline (bron: collegenet)
Alles komt over als heel gezellig en gelukkig. Je maakt kennis met de personen en met Eline. De eerste situatie begint met Eline die een opera ziet. Ze wordt verliefd op de zanger Fabrice. Ze begint plaatjes van hem te kopen en maakt een album. Daarna maakt ze iedere ochtend wandelingen in de hoop hem tegen te komen. Als ze voor Sinterklaas een waaier krijgt van een onbekende, fantaseert ze meteen dat die van Fabrice komt. Als ze weer naar een stuk van hem gaat, ziet ze hem optreden als burger en ziet ze hoe hij echt is en is op slag niet meer verliefd.
Eline ontdekt waar de waaier vandaan komt. Otto van Elzevoort heeft hem gegeven. Ze gaat zich meer voor hem interesseren en hij vraagt haar ten huwelijk. Ze twijfelt hevig maar zegt toch ja. Ze is een tijd intens gelukkig en dan gaan ze met ze allen op vakantie naar het landgoed ter Horze.
Vincent logeert bij Betsy en Henk. Als Eline thuis komt gaat ze meer met hem optrekken. Hij maakt haar aan het twijfelen over haar relatie met Otto. Ze besluit het toch uit te maken. Eline maakt het door middel van een brief uit met Otto. Ze sluit zich daarna op in haar kamer en is heel verdrietig.
Betsy stuurt Vincent weg. Eline is daar woest over en vlucht het huis uit, ze trekt bij haar jeugdvriendin Jeanne in. Ze belt wanhopig aan. Jeanne verzorgt haar en Eline trekt voor een maand bij haar in huis.
Eline’s oom, Daniël, komt haar opzoeken en vraagt of ze mee gaat op reis. Eline stemt toe en verdwijnt voor anderhalf jaar uit beeld.
Eline komt weer terug en gaat bij mevrouw Van Raat wonen. Ze is erg ongelukkig en sterk vermagert van haar reis. De dokter constateert een kiem van longtering en een zenuwafwijking.
Eline vertrekt naar Brussel waar ze bij haar oom gaat wonen.
Eline gaat weer terug naar Den Haag waar ze nog een tijdje bij Henk en Betsy verblijft. Dan gaat ze in een pension wonen omdat ze hen geen ellende aan wil doen.  Ondertussen verergert haar kwaal, ze kan niet meer slapen en ze is zeer zwaarmoedig. Ze neemt een overdosis morfine en sterft.
Eline is begraven. Paul van Raat, Henk’s broer, trouwt met Otto's zus Frédérique en Otto trouwt met Marie.

Samenvatting geheel (Bron: http://www.verdec.com/hulpje/boekvers/eline.htm)
Meneer Verstraeten viert zijn verjaardag. Hij heeft veel goede kennissen uitgenodigd, waaronder de familie Van Raat en familie De Woude van Bergh. De 23-jarige Eline Vere laat verstek gaan. Ze voelt zich lusteloos, maar haar zus Betsy en zwager Henk van Raat zijn wel van de partij. Tijdens het feestje worden een drietal tableaux vivants vertoond, waarin o.a. Frédérique - Freddy - van Erlevoort een rol speelt. De avond wordt afgesloten met een souper. Bij thuiskomst treffen Betsy en Henk Eline aan, die nog niet is gaan slapen. Betsy heeft geen zin om met haar te praten, maar Eline stort haar hart uit bij Henk. Ze zou het liefst sterven, haar leven heeft toch geen nut. Henk weet haar te bedaren en vrolijkt haar weer op. Een paar dagen later gaat Eline alsnog bij dhr. Verstraeten langs om hem te feliciteren. Eline ziet hoe de fotograaf opnamen maakt van de tableaux. Vergeleken met de andere meisjes voelt Eline zich al oud.
Betsy organiseert een intiem diner, waarvoor de familie De Woude van Bergh en de familie Ferelijn, uitgenodigd zijn. Jeanne Ferelijn is een vroegere schoolvriendin van Betsy en Eline, maar het verschil tussen hen is groter geworden. De familie Ferelijn is een eenvoudige ambtenarenfamilie met drie kinderen. Ze bewonen een bovenhuis in Den Haag. Jeanne voelt zich niet thuis bij de familie Van Raat. Ze vindt dat Eline veranderd is en ook Betsy’s laatdunkende toon irriteert haar. Eigenlijk heeft ze er spijt van dat haar man, Frans, de uitnodiging aangenomen heeft. Als de familie Ferelijn naar huis is, gaan Eline en Betsy met broer en zus De Woude van Bergh naar de Franse opera ‘Le Tribut de Zamora’. In de opera treedt de nieuwe bariton Théo Fabrice op. Eline is zeer van hem onder de indruk en bewondert zijn stem. Tijdens de pauze duikt plotseling neef Vincent Vere op. Ze hebben hem al lange tijd niet meer gezien, omdat hij altijd voor zaken op reis is. Vincent vindt Fabrice maar ‘een lelijke, dikke baas.’.
Mevrouw Van Raat komt langs om thee te drinken. Eline en Paul van Raat zingen duo’s uit ‘Une Nuit à Venise’ en ‘Roméo et Juliette’. In gedachten is Eline steeds bij Fabrice. Ze leest diverse positieve recensies over zijn optreden. Op sinterklaasavond is de familie Van Raat en Verstraeten uitgenodigd bij de Van Erlevoorts. Eline krijgt een prachtig cadeau: een waaier, beschilderd door Bucchi. Freddy van Erlevoort weet dat het geschenk van haar broer Otto is, maar verzwijgt dit feit. Eline is er echter van overtuigd dat ze hem van Fabrice heeft gekregen. In de periode die daarop volgt, koopt Eline foto’s van Fabrice en legt ze een heel album over hem aan. Ze gaat ’s morgens wandelen in de hoop dat ze hem tegenkomt. In de opera zit ze vooraan, omdat ze het gevoel heeft dat hij speciaal voor haar zingt. Na een boswandeling met de honden van Henk en Betsy, krijgt Eline grote ruzie met Betsy. Ze heeft, tegen de afspraak in, de honden naar huis meegenomen. Ze spreken een week lang niet meer met elkaar.
Eind januari is Eline jarig. Henk brengt het cadeau naar Eline’s kamer, omdat ze weigert beneden te komen. Later laat Eline zich toch nog even zien. Het komt tot een formele verzoening tussen Eline en Betsy, maar de spanningen blijven. Ook Vincent komt op verjaardagsvisite. Eline heeft veel sympathie voor Vincent, omdat er een treffende gelijkenis is met haar overleden vader. Vincent vertelt haar over zijn Amerikaanse vriend, die voor hem een baan zoekt. Eline geeft aan dat ze zelf ook wel weg zou willen uit Den Haag.
Lili Verstraeten krijgt bezoek van Georges de Woude van Bergh. Ze ontvangt hem koel, maar is verward over haar gevoelens voor hem. Georges bespreekt met zijn zus Emilie de financiële consequenties van een eventueel huwelijk met Lili.
Eline bezoekt opnieuw het optreden van Fabrice in het concert ‘Diligentia’. De operazanger treedt ditmaal op als een ‘dikke timmerman in rok’. Eline’s liefde voor hem is als sneeuw voor de zon verdwenen. Als ze thuis komt verbrandt ze haar album met zijn foto’s, die ze drie maanden lang koesterde.
In het voorjaar maakt Otto Eline het hof. Iedereen praat erover en verwacht binnenkort hun verlovingsaankondiging. Freddy is niet gelukkig met de partnerkeuze van haar broer. Ze vindt Eline een ‘stuk onnatuur’. Eline twijfelt over Otto’s huwelijksaanzoek. Nooit had Otto’s beeld haar gedachten ook maar een ogenblik vervuld. Ze besluit een partijtje te organiseren en Otto uit te nodigen. De overige gasten wachten de hele avond op de grote mededeling, maar deze blijft uit. Als alle gasten weer naar huis zijn, valt Eline huilend in Henks armen. Ze is verward en weet niet wat ze moet doen. Uiteindelijk accepteert ze Otto’s aanzoek. Otto wil juist naar huis gaan, als Eline haar instemming geeft. De verloving is daarmee een feit. Freddy uit haar gevoelens over Eline bij de zusjes Verstraeten. Ze had haar broer nog zo gewaarschuwd voor Eline. Het verliefde paar trekt er regelmatig op uit om te wandelen op het Scheveningse strand. Ook Georges en Lili zijn er vaak te vinden. Eline wordt door de familie Van Erlevoort uitgenodigd, om de zomer door te brengen op hun landgoed De Horze in Gelderland. Betsy vraagt Vincent om te blijven logeren, gedurende de periode dat Eline weg is. Eigenlijk mag ze hem niet, want hij is haar absolute tegenpool.
Eline voelt zich erg gelukkig op De Horze. Ze kan geheel zichzelf zijn en Otto’s liefde geeft haar vleugels. Ze krijgt een compleet andere kijk op de wereld, dan die ze kent uit de vele romannetjes. Eline is lief en aardig voor alle familieleden en uiteindelijk weet ze zelfs Freddy’s sympathie voor haar te winnen. Desondanks voelt Eline grote angst; haar geluk is bijna volmaakt.
In september keert Eline weer terug naar haar familie in Den Haag. Vincent is van mening dat de mens geen vrije wil heeft en afhankelijk is van het noodlot. In eerste instantie bestrijdt Eline zijn mening, maar als snel slaat de twijfel weer toe. Eline is bang dat haar relatie met Otto ook bepaald is door omgeving en omstandigheden. Plotseling valt Vincent flauw. De dokter adviseert hem rust te nemen en het bed te houden. Eline is bang dat Vincent heimelijk verliefd op haar is en besluit hem te verzorgen. Enkele dagen later ontvangt Vincent een brief van zijn Amerikaanse vriend Lawrence St. Clare. Hij schrijft dat hij in New York een betrekking voor hem heeft gevonden. Betsy en Otto geven te kennen, dat ze blij zijn dat Vincent weer vertrekt. Eline heeft Otto steeds verdedigd, maar valt nu zelfs ook tegen hem uit. Henk dwingt Eline haar excuses te maken, maar de breuk blijft aanwezig. Eline voelt zich verward over haar gevoelens voor Otto en Vincent. Ze schrijft Otto een brief waarin ze de verloving verbreekt. Otto beseft dat Eline nooit werkelijk van hem gehouden heeft en vindt steun bij zijn familie.
Betsy heeft genoeg van Vincent. Ze vindt haar neef een klaploper en een nietsnut. Na een knallende ruzie, besluit Vincent te vertrekken. Hij neemt afscheid van Eline, die niet begrijpt waarom hij niet op haar avances in gaat. Tijdens een diner uit Eline haar woede over Vincents vertrek en Betsy’s rol in die kwestie. Thuisgekomen wordt de discussie voortgezet en rent Eline het huis uit. Ze zoekt steun bij de familie Ferelijn, waar ze ruim een maand verblijft. Eline’s gezondheid is sterk achteruit gegaan, maar ze herstelt goed. Betsy schakelt de hulp in van oom Daniël Vere en zijn vrouw Elise. Ze nemen Eline mee om te gaan reizen, zodat ze tot rust kan komen.
Gedurende de anderhalf jaar dat Eline weg is, gebeurt er veel. Georges en Lili trouwen. Marie Verstraeten is verliefd geworden op Otto van Erlevoort. Als Eline terugkeert naar Den Haag, trekt ze in bij mevrouw Van Raat. De lieve vrouw heeft een kamer ingericht, met al haar persoonlijke spulletjes. Eline is gelukkig, omdat ze nu bij mensen is die ècht van haar houden. Lichamelijk gaat het echter slecht met haar. Ze hoest veel, kan niet meer zingen en heeft last van hallucinaties. De dokter stelt vast dat Eline last heeft van longtering, als gevolg van een verwaarloosde kou. Ook ziet hij dat Eline iets heeft wat hij het noodlot van haar familie noemt. Hij adviseert haar veel rust te nemen. Eline probeert wat afleiding te zoeken. Ze wijdt zich aan liefdadigheid en religie, maar kan daarin ook geen levensdoel vinden. Eline vindt dat ze niet voldoende rust vindt bij mevrouw Van Raat en ze besluit weer naar haar oom en tante in Brussel te gaan.
Ook haar verblijf in Brussel is niet wat Eline ervan verwacht had. Ze voelt zich niet thuis bij de levensstijl van oom Daniël en tante Elise. Plotseling komen Vincent en Lawrence St. Clare op bezoek in Brussel. St. Clare heeft belangstelling voor Eline en is van mening dat zij in Brussel niet op haar plaats is. Eline is onder de indruk van zijn onafhankelijkheid, rust en wilskracht. Na een paar dagen kondigen Vincent en St. Clare hun vertrek naar Rusland aan. St. Clare doet Eline een huwelijksaanzoek, maar Eline durft niet direct antwoord te geven. Ze belooft hem meer duidelijkheid als hij over vijf maanden terug komt.
Mevrouw van Raat zorgt ervoor dat haar zoon Paul en Freddy van Erlevoort weer bij elkaar komen. Frédérique had hem trots afgewezen toen hij haar plotseling kuste. Later kreeg ze hier spijt van.
Eline besluit weer terug te gaan naar Den Haag. Haar zus Betsy heeft inmiddels een pensionkamer voor haar gevonden, waar ze kan wonen. Eline krijgt daar de kans om rustig na te denken over haar leven. Ze wordt depressief en denkt aan zelfmoord. Haar hysterieaanvallen worden onderdrukt door morfine. Ze ziet geen verschil meer tussen waarheid en fantasie. Ook is ze van mening dat niet zij, maar Otto trouweloos is geweest. In een vlaag van waanzin neemt ze een teveel aan morfine, waardoor ze voorgoed inslaapt.
Na haar dood trouwen Paul en Freddy. Paul krijgt tevens een aanstelling als burgemeester in Heibeek. Marie trouwt met Otto van Erlevoort, die eindelijk zijn verdriet om Eline heeft overwonnen.

Ruimte en Tijd
De meeste dingen spelen zich af in Den Haag. Sommige stukken zijn in “De Horze” in Gelderland en Eline is een lange tijd in Brussel bij oom Daniel, waarmee ze veel andere plekken bereist.

Het speelt zich af aan het einde van de negentiende eeuw. Je krijgt een overtuigend beeld van de leefstijl van de hogere Haagse milieus. Het verhaal speelt zich af aan het einde van de negentiende eeuw. De totale vertelde tijd is ongeveer vierenhalf jaar. De gebeurtenissen worden in chronologische volgorde verteld, afgewisseld door flash-forwards (sprongen van een en anderhalf jaar) en enkele flash-backs.

Thema
-Noodlot: Dit is het hoofdthema in Eline Vere. Volgens Vincent Vere heeft de mens geen eigen wil en is zijn toekomst bepaald door het noodlot. De angst voor het noodlot treft Eline. Ze is bang dat haar huwelijk met Otto alleen maar bepaald is door erfelijke factoren en omstandigheden.
-Milieu: Het thema milieu hangt nauw samen het hoofdthema noodlot. Alle verhaalfiguren zijn gevormd door hun afkomst. Eline is van gegoede familie en heeft een eigen kapitaal. Ondanks haar afkomst, kan ze zich niet thuis voelen in het Haagse milieu van partijtjes, opera en tableaux vivants. De ‘armere’ familie Ferelijn leeft eenvoudig. Jeanne Ferelijn vindt zelfs dat haar vroegere schoolvriendinnen Eline en Betsy erg veranderd zijn.

Motieven
o eenzaamheid en relaties/liefde in tegenstelling
o noodlot: (af en toe liedjes die al voorspellen dat t slecht gaat aflopen. Bvb de opara teksten. Eline zingt ze en heeft niet door dat ze er naar toe gaat!
o afkomst: alles draait om het mileu waarin geleefd wordt, die adel.
o huichelarij en depressie: Eline is depressief en noemt iedereen die gelukkig is huichelaar. Ze doen maar alsof ze gelukkig zijn.
o Liefde voor muziek. Eline houdt van muziek (Fabrice is niet voor niets haar onbereikbare liefde) en ze zingt vaak alleen of samen met Paul achter de piano. Ook bij de opera’s komt het muziekvermaak aan bod.

Verwachting en Uitkomst
Ik vond het een prachtig boek. Ik heb best wel iets tegen dikke boeken, maar ik ben blij dat ik heb doorgezet.

Leesmotivatie
Mijn oma had het er al jaren over dat ik dit boek eens moest proberen. Ik ben toen met haar naar een museum in het teken van het boek gegaan en heb besloten dat ik het “ooit eens zou lezen”. Het is de bedoeling, dat dit naast Rituelen het aandachtsstuk van mijn lijst is. Het was dan ook echt even doorzetten, door de dikte, het taalgebruik, de lastige verbanden.

Kathy's dochter (boekenlijstboek 8)


Algemene informatie
o Kathy’s dochter, Tim Krabbé
o 3e druk 2009, 1e druk 2002
o 271 blz.
o niveau 3
o genre: psychologisch verhaal, romantisch verhaal
o vertelinstantie: ik persoon (Tim)
o extra: autobiografisch
o kaderverhaal

Opbouw
Vijf Romeins genummerde delen met titel, die als volgt zijn opgebouwd:
I 'Oktober 1962' (p. 5-8): de eerste momenten na de breuk met Kathy.
II 'Een blauwgeruite paraplu' (p. 9-104), tien Arabisch genummerde hoofdstukken met titel: kennismaking met Laura, mailtjes en enkele ontmoetingen (4 november tot 30 december 1999).
III 'Het meisje met de prullenmand' (p. 105-192), één lang hoofdstuk: kennismaking, relatie en breuk met Kathy (4 september tot begin oktober 1962).
IV 'Meneer Beest en mevrouw Beest' (p. 193-262), één doorlopend hoofdstuk: relatie met Laura (201 dagen).
V 'Welles' (p. 263-271), één hoofdstuk: deel 10 van het voor Laura geschreven verhaal over zijn relatie met Kathy ( Een liefde van je moeder in 1962).
De opbouw in vijf delen is ogenschijnlijk die van het klassieke treurspel, waarin in fasen de onherroepelijke ondergang van de held wordt verhaald. Maar de verteller geeft een draai aan zijn 'ondergang': hij zet zijn fantasie aan het werk en zorgt voor een happy end.


Samenvatting
> De 56-jarige hoofdpersoon en ikverteller Tim Krabbé kijkt in vijf delen terug op twee hartstochtelijke liefdesrelaties: die met Kathy (Tineke, Teuntje) Melsen in september 1962 en die met haar dochter, Laura Westerdijk, in 1999.
De roman begint op 1 oktober 1962 met de eerste momenten na het uitmaken van de relatie met Kathy. Tim beseft nauwelijks wat hij gedaan heeft.
> In het tweede deel maakt de verteller een sprong naar 4 november 1999. Hij ontvangt een e-mailtje van Laura Westerdijk, waarin ze melding maakt van de dood van haar moeder, Kathy. Ze zegt zijn adres op zijn website gevonden te hebben en vraagt Tim of hij haar kan vertellen over het verleden van haar moeder, met name over zijn relatie toen met haar. Kathy heeft haar ooit toevertrouwd dat Tim toen 'een stukje over haar verleden' heeft geschreven. Laura zou dat graag willen lezen. Uit respect voor haar vader en moeder zal ze nooit laten weten dat ze Tim nu schrijft.
'Het was alsof er een nieuwe jaartelling was begonnen' (p. 18). Door de e-mail kan Tim aan niets anders meer denken dan aan de korte, hartstochtelijke relatie van 37 jaar geleden. Hij had er abrupt een eind aan gemaakt, 'Zomaar, om niets, omdat het niet steeds even mooi kon zijn als op het mooiste moment, een moord en een zelfmoord tegelijk' (p. 13). Inderdaad had hij over de relatie geschreven: zijn eerste boek, Belemmerd uitzicht, dat door uitgevers was geweigerd en ongepubliceerd was gebleven. Tim opent de website die hij bij haar e-mailtje vindt en ziet foto's van Kathy, haar man Harm en hun kinderen Stijn, Menno en Laura. Tim ontdekt dat de website toebehoort aan Lex van Gent, een vriend van Laura met wie ze samenwoont. Hij mailt haar terug dat hij inderdaad toen over haar moeder geschreven heeft en zal proberen het manuscript te vinden. In zijn bergruimte vindt hij behalve het boek ook de drie foto's die hij toentertijd van Kathy had gekregen; hij bestudeert ze nauwkeurig. Hij mailt Laura bijna dagelijks. Hij bewerkt zijn boek over Kathy tot een e-mailfeuilleton met als titel Een liefde van je moeder in 1962 en stuurt haar steeds een deel. Hij kan nauwelijks nog aan iets anders denken dan aan vroeger, aan de 'volmaakte' seks die ze toen hadden, aan de 'misdaad' die hij beging toen hij het zomaar uitmaakte, aan de zelfoverschatting waar hij toen aan leed tegenover Kathy, die 'slechts' op de huishoudschool had gezeten. Kathy (Teuntje) was een buitenechtelijk kind, genoemd naar haar verwekker, Teun Brons. Het opgroeien als bastaardkind had Kathy haar leven lang dwarsgezeten. Toen ze veertien was, had ze al een relatie gehad, met Harm Westerdijk, een drie jaar oudere buurjongen. Nadat die relatie enkele keren was verbroken, waren ze definitief bij elkaar gekomen en getrouwd. Kathy was op haar zestiende zelfs al verloofd geweest, met Fons. Toen dat uit was, had ze een zelfmoordpoging gedaan.
De correspondentie tussen Tim en Laura neemt steeds intiemere vormen aan. Het komt tot een ontmoeting in Leiden en niet lang daarna in Utrecht. Behalve de rouw om zijn herinneringen aan Kathy voelt Tim de spanning van de uitdagende dochter, die veel op haar moeder lijkt. Hij merkt dat hij verliefd op haar is en laat zich tijdens de eerste ontmoeting ontvallen: 'God wat ben jij een mooie vrouw' (p. 44). Tijdens een van de volgende ontmoetingen loopt hij met Laura in Amsterdam dezelfde route als toen met Kathy en bezoekt hij oude plaatsen vol herinnering. Hij moet zich bedwingen om Laura in zijn armen te nemen op de plek waar hij toen Kathy zijn afscheidskus had gegeven. 'Het einde van toen zou overgaan in een begin; zevenendertig jaar zou zijn ongedaan gemaakt' (p. 83).
Laura maakt het uit met Lex, met wie ze zeven jaar een relatie heeft gehad. Ze mailt Tim dat ze er helemaal van in de war is.
Op 30 december bezoekt Laura Tim. Het komt tot een hartstochtelijke vrijpartij en Laura blijft die nacht bij hem.
> In het derde deel ('Het meisje met de prullenmand') blikt Tim terug op zijn relatie met Kathy. Hij was toen een verlegen werkstudent, die vage, romantische plannen had, het liefst maar wat lummelde in een schaakcafé en door zijn vader werd aangespoord nu eindelijk eens richting aan zijn leven te geven. In maart 1962 monsterde hij aan op een schip voor een wereldreis van drie jaar. Vier maanden later keerde hij echter al terug, omdat hij geen zin meer had. Hij had allerlei baantjes. In de fotozaak Linneman aan de Nassaukade in Amsterdam leerde hij in september Kathy kennen, op wie hij hartstochtelijk verliefd raakte. De liefde was wederzijds. Vrij impulsief maakte hij op 1 oktober een einde aan de relatie.
>  In deel IV ('Meneer Beest en mevrouw Beest') beschrijft hij zijn relatie met Laura, die in totaal 201 dagen duurde. Die verhouding stond vrijwel geheel in het teken van uit elkaar gaan. 'Het kon nu eenmaal niet ' de onmogelijkheid van onze verhouding bleef domweg bestaan naast die verhouding zèlf' (p. 196). Ze genieten van het moment, denken zo min mogelijk aan de toekomst en de onmogelijkheid van hun liefde en tot Tims verwondering houdt de relatie, ondanks enkele dips, lang stand.
Met steeds langere tussenpozen schrijft hij voor Laura de delen van zijn e-mailverhaal over zijn relatie met Kathy, totdat hij het laatste, negende, deel voltooit: De executie. Op de 165ste dag van hun verhouding geeft hij Laura de honderd veertig A4'tjes in een mooie map. Hij is verdrietig, omdat hij vrij zeker weet dat dit het onvermijdelijke afscheid zal bespoedigen.
Eind juni gaan Laura en een vriendin naar Kreta en reist Tim naar Japan. In Tokio mailt hij haar zo vaak mogelijk. Uit haar reacties merkt hij dat het einde van hun relatie nabij is. Als hij op Schiphol aankomt en zij hem afhaalt, zegt ze inderdaad dat ze weggaat: ze is verliefd geworden op een ander. Nog één keer vrijen ze hartstochtelijk en maakt hij seksfoto's. De volgende morgen vertrekt ze. Beiden moeten vreselijk huilen.
> In het laatste deel ('Welles') schrijft Tim deel tien van zijn boek Een liefde van je moeder in 1962. Na zijn verklaring dat hij niet meer van haar (Kathy) houdt, volgt haar nuchtere reactie en de constatering dat ze nog vreselijk veel van elkaar houden. Beiden voelen zich opgelucht.

Thema
-De achtervolging van verkeerde beslissingen
-Vereniging van de dood: hij gaat verder met de dochter. Het is zo een sort Orpheus waarin hij omkijkt alleen nu is een leuke wending want hij krijgt een tweede kans met de dochter.
-De fascinatie van de droom (er is helaas vergankelijkheid, maar dat ontkennen doe je door dromen).

Ruimte en Tijd
Deel twee en vier spelen in 1999/2000 en deel een, drie en vijf spelen in 1962 Deel twee en vier zijn het heden, waarin alles in chronologische volgorde wordt verteld, maar wel met flashbacks (de herinneringen). Deel een en drie zijn beide een hele lange flashback. Deel vijf is verzonnen, maar zou als het waargebeurd zou zijn ook een flashback zijn.

De tijdsverloop is in het gedeelte van 1962 een aantal weken, de tijdsverloop in 1999/2000 is ongeveer acht maanden.

Het verhaal van 1962 speelt zich af in Amsterdam. De belangrijkste plaatsen zijn dan Foto Linneman, het huis van Tim en de bioscoop.

Ook het verhaal van 1999/2000 speelt grotendeels af in Amsterdam, met uitzondering van de eerste ontmoetingen van Tim en Laura en Tim’s uitstapjes. Het grootste gedeelte van het verhaal speelt zich in Tim’s huis af en dan vooral in bed.

Motieven 
o schuldgevoel
o liefde
o spiegeling: Kathy in Laura, Sonja in Kathy (=oude liefde die hij ook plots dumpte)
o moeder-dochterrelatie (Kathy had een slechte jeugd en dat vormde haar tot lastpak)
o leidmotieven: foto’s van Kathy, het boek From the terrace (gaat over geliefden die plots merken dat ze het aan het uitmaken zijn), de film cape fear die tim met Kathy en Laura keek.

Verwachting en Uitkomst
Ik verwachtte een mooie liefderoman, ik kreeg een wat seksistischer, pedo achtig resultaat, maar nog steeds mooi.

Leesmotivatie
Mij beviel de lege voorkant en het verhaaltje in de flap.

De Vriendschap (boekenlijstboek 2)


Algemene informatie
o Connie Palmen, De Vriendschap
o 17e druk, eerste uitgave 1996
o 311 blz.
o Niveau: Volwassen
o Genre: psychologisch verhaal
o Vertelinstantie: hoofdpersoon (Kit) en ik-vertelinstantie vallen samen. Alles is omschreven uit haar (ook alle meningen over Ara etc.) Ze is alwetend: het verhaal dat ze verteld bouwt ze op van vroeger tot nu maar alles is al gebeurd. Dat zie je aan zinnen al: ‘’ik wist toen nog niet dat dat later dat gevoel zou bezorgen.’’

Opbouw
Drie delen met als titels: Dingen en Woorden (8 hfds.) Eten en Drinken (7 hfds.) en Werk en Liefde (7 hfds.) Laatste hoofdstuk is een essay in briefvorm. Alles wordt voorafgegaan door een motto van de Partner van de auteur, die kort voor het boek overleed. Het gaat over het belang van innige vriendschap: Soep op het vuur is als een goede vriend, extra lekkere soep is als nieuwe familie.
Qua inhoud is de opbouw een climax: eerst is het een verhaaltje en het gaat steeds meer over de gedachtes en problemen van Kit.

Samenvatting
➢ Dingen en Woorden: 1966 is het, Kit (Catherina Buts) woont in een dorp met een dialect met haar ouders en drie broers. Tegenover haar moeder is ze heet bezorgd en ze wil dat ze beloond wordt en niet belast door haar en haar broertjes. Zo haat ze het als haar broers geen compliment over het eten maken. Kit zit in de vierde en is klein, maar druk en eigenwijs. Ze doet niet zo haar best maar is goed in taal.Ze weet wat ze wil en haat daarmee typische meisjes dingen. Zo gaat ze stiekem telkens naar de jongensboekenkast want die verhalen gaan over cowboys. Ze kan door haar karakter veel vriendinnen hebben, maar ze wil dat niet omdat ze ze snel zat is. Vlak voor de grote vakantie staat een nieuw meisjes tegen het muurtje (waar altijd de slome mensen staan). Het is de dikke, 13-jarige Ara (Barbara Callenbach). Kit gaat naar de 5e en Ara blijft zitten in de 6e, samen worden ze een gecombineerde klas. Het nieuwe schooljaar gaat Kit naast haar zitten en ze maakt een tekening voor haar en vanaf daar zijn ze samen. Ara is woordblind en maakt rare woorden, dat vind Kit prachtig. Kit helpt haar soms met verbeteren. Kit ligt vaak op de schouder van Ara bij het muurtje, zonder woorden weet ze dat ze bij elkaar zullen blijven. Ara is de enige die haar aan kan raken zonder weerstand. Ze gaat telkens naar Kit tot ze eindelijk naar Ara meemag. Ze woont met ouders en twee zussen, die heel formeel zijn. Verschil tussen de twee gezinnen is dat er meer aangeraakt wordt bij kit, maar de moeder van Kit is heel erg zorgzaam. Kit en Ara sluiten bloedbroederschap. Ze hebben een eigen taal met aanrakingen: als ze groeten, doet ze hun vingertop op elkaar en haken ze in elkaar. Met hulp van de juf kan Ara naar de middelbare school. Ze worden gescheiden, maar elke dag 5 uur gaan ze samen wandelen met de hond. Ara weet veel van de natuur en dieren. Kit weet en vertelt veel over allerlei zaken aan Ara, die dat heerlijk vind. Als Kit 12 wordt, voelt het als een langverwachte overgang. Ara geeft Kit als cadeau een dagboek.
➢  Eten en Drinken: Kit is 20 en woont nog bij haar ouders terwijl ze pedagogiek lessen volgt. Op de middelbare school die ze intussen ook heeft gehad was ze brutaal en niet gemotiveerd, alleen in NL, ze was een heldin in verslagen. Ze is ongesteld en het doet pijn dus wil ze, aangezien ze geen kinderen wil en altijd snel van een man afwil, steriliseren. De arts Weigert. Kit heeft een nieuwe vriendin: Margo, zij leerde haar kennis maken met drank, Kit en Ara zijn nog altijd beste vrienden alleen Kit ergert zich aan hoe Ara blikken naar alle jongens werpt. Ara zegt dat dat is omdat haar krach niet in taal zit, maar in blik. Ara is introverter dan Kit als het op afhankelijkheid van elkaar aankomt. Ze worden ouder, eten veel samen en gaan samen op vakantie. Tock komt Ara nog steeds niet op haar verjaardag, ook niet als ze dat voor haar 21e verjaardag beloofd en ze ruziën heel erg. Kit besluit weg te gaan van alles en te studeren, Ara huilt voor het eerst.
➢ Werk en Liefde: Kit is 30 en heeft psychologie en filosofie gestudeerd. Ze geeft les (psychologie) maar vind dat niet zo geweldig, ze werkt graag aan haar proefschrift over de verslaving. Ze heeft een relatie met Bruno maar kan zich niet binden dus dat stopt. Ze is heel vaak alleen. Ara is inmiddels eigenaresse van een dierenasiel, ze is samen met Chinees Bing die hun vriendschap begrijpt en ze samen vaak laat. Kit schrijft brieven elke week maar Ara stuurt niks. Ara is verslaafd aan eten, Kit aan drank. Kit wordt heel erg verliefd, op Thomas, ook dik en in veel eigenschappen lijkt hij op Ara. Kit wordt aan het denken gezet over veel onderwerpen door hem, maar vooral over macht, die hij net als Ara uitoefent op haar door subtiel aan te trekken en af te stoten tegelijk. Ze voelt zich voor het eerst net als andere vrouwen: slachtoffer van het drama van onafhankelijkheid (ze is niet meer zelfstandig/onafhankelijk door de macht die Thomas en Ara uitoefenen). Ze raakt in een dip, gaat een week naar Ara en maakt het uit met Thomas omdat hij haar zo uit balans bracht. Ze wordt boos op Ara omdat ze nu voelt dat zij ook zoiets deed als hij, ze voelt zich gebruikt, als een hond. Ze schrijft een brief aan Ara om alles wat ze denkt uit te leggen en het is tevens een essay voor haar proefschrift. Ze heeft het over het belang voor haar om via boeken te uiten. Ze vertelt welke dingen het leven zo zwaar maken, het is een samenvatting van alle filosofische/psychologische dingetjes die ze gedurende het boek aan Ara uitlegt. Vraagstukken waar Kit het over heeft: verslaving, schuld, verlangen, tegenstelling tussen lichaam en geest, vriendschap, liefde, overgave, afhankelijkheid, macht, dood, intimiteit, dat iets altijd twee kanten heeft (ook Ara die haar afstoot en aantrekt), het belang van die tegenstellingen, het verschil tussen zij en Ara (Ara is dik en is bang zich geestelijk te uiten, Kit is drankverslaving en is bang om haar lichaam te tonen), het lot zoals familie en de tol en winst van verslaving die tevens hetzelfde betekenen. Uiteindelijk zegt ze dat ze beseft dat dingen die zich tussen mensen afspelen belangrijker zijn dan het steven naar een volledig onafhankelijk leven. Afhankelijkheid (Thomas, Ara, drank) waren haar grootste problemen. Ze gaat alles, en dan ook alles, de komende jaren opschrijven.

Thema
De macht van verbintenissen: Ara is de belangrijkste persoon voor Kit en ze wil dat verbond begrijpen. Tegelijkertijd houdt ze van onafhankelijkheid. Ze houdt ervan om zinnen en woorden te vinden die deze strijd verwoorden. Zo komt ze er op den duur achter dat de dingen die mensen met elkaar hebben niet autonomisch kunnen, het moet in een verbond. En het is een te belangrijk verbond om op te geven voor afhankelijkheid/autonomie. 

Denken in het algemeen, verlangen naar inzicht: Kit heeft dat als kind al. Ze gebruikt Ara en al het andere denken ook uiteindelijk om zelfinzicht te krijgen. Want volgens Ara is dat het enige waar je echt kennis van kan hebben, een groot deel van jezelf.

Ruimte en Tijd
Het gaat om een periode van 25 jaar. De sprongen zijn telkens zo'n tien jaar. Dus eerst als Kit 10 is, dan 20 en 30. Het speelt zich af in Limburg op school, thuis, bij ara en bij het parkje 'het land van moer', waar Ara en Kit vaak heen gaan. Als ze ouder worden gaan ze verder het land.


Motieven 
o Verbintenissen (abstract) lichaam en geest bvb.
o Machtsverhoudingen in een verbond van mensen: Kit komt telkens naar Ara toe, Ara nooit naar haar, dat weet ze zo te spelen. 
o Tegenstelling: vaak gaat het over dingen die tegengesteld zijn en daardoor ook weer bij elkaar horen, met afhankelijkheid tegen verbond in de hoofdrol.
o leidmotief: Verslaving: conclusie van Kit is dat alle verslavingen pogingen zijn om het verlangen naar vriendschap te vervullen, dus zonder afhankelijk te zijn van iemand. Dit is jezelf voor de gek houden, want dat gevoel dat je zoekt van verbond zit alleen tussen mensen, dat kan niet autonoom.

Verwachting en Uitkomst
Ik verwachtte niet dat er veel diepzinnige gedachten in dit boek zouden zitten, ik verwachtte namelijk meer een verhaal over goede vrienden en een gedetailleerd overzicht van hun vriendschap. In dat opzicht verleid de titel je tot simpel denken. 

Leesmotivatie
Ik pakte dit boek bij toeval uit de kast toen we de mediatheek leerde kennen en een oefenpotje moesten pakken voor de uitleg van het systeem. Ik las de achterkant en heb het later gepakt. 

Eilandgasten (boekenlijstboek 1)


Algemene informatie
o   Vonne van der Meer, Eilandgasten
o   Amsterdam/Antwerpen, 5e druk, eerste druk 1999
o   205 blz.
o   Niveau 2
o   Genre: psychologisch verhaal
o   Vertelinstantie: ik-perspectief (werkster en stukken in het gastenboek) en hij/zij-perspectief/ (bij meer personen meervoudige) personale vertelinstantie (gasten).
o   Roman met de opbouw van een raamvertelling/kaderopbouw (losse verhalen komen samen)
o   Het verhaal is gebaseerd op dat wat Vonne zelf meemaakte: herhaaldelijk op vakantie gaan in een huisje op Vlieland waarin het gastenboek de gasten verbond.

Opbouw
6 hoofdstukken, genummerd met romeinse cijfers. De epiloog en proloog zijn aangegeven met een ster. Deze gaan over de werkster die het huisje opknapt en het gastenboek bekijkt. Ook na hoofdstuk twee is er zo’n stukje met een zeester, een intermezzo.

Samenvatting
Ø  proloog: De werkster doet de jaarlijkse schoonmaak en legt een veertje op de nieuwe pagina.
Ø  I: Dana, haar man Chiel en hun zoontje Floris zijn een week in Duinroos. Chiel is bij een congres in Duitsland vreemd gegaan met een Duitse tolk en hij gaf haar een boek dat cadeau was van Dana van haar vader. Chiel wil hun relatie een tweede kans geven door deze vakantie. Dana merkt dat ze toch wel gekwetst is. Chiel doet aan ‘wiedergutmachung’, heel overdreven. Aan het eind luistert Dana naar de zee en vind een soort innerlijke rust en besluit de toekomst een kans te geven.
Ø  II: Martine, 40 jaar en ongetrouwd is tien dagen in Duinroos met de 23-jarige dochter van een vriendin, Jette. Eigenlijk zou ze met vriend Bas gaan, maar die lit haar zitten voor werk. Ze baalt. Sanne zegt niet zo veel. Ze valt van de trap, de druppel en geeft daarna toe: ze is zwanger. Moeders weet het niet. Martine heeft ooit Abortus gehad en adviseert dit ook aan Sanne, maar Sanne ziet de door de trapval niet losgemaakte foetus als een teken: ze houdt het. Sanne zegt veel: All shall be Well, dat leerde ze thuis al. Ze gaat wandelen op het strand en beseft dat het advies niet eerlijk was: ze heeft spijt dat ze abortus pleegde 20 jaar geleden en mist het kind. Toch vergeeft ze zich, toen was het oké en ze sterkt Sanne.
Ø  Intermezzo: De werkster kijkt kort in het boek en leest All shall be Well van Sanne en een verhaaltje van gezin 1. Ze vind namen belangrijk en linkt naar Jeltes (haar man) waarin stond dat alle namen in een handpalm zijn geschreven.
Ø  III: Leo is 70 en heeft twee dochters en een kleinzoon. Zijn vrouw stierf 11 maanden geleden en daardoor wil hij zelfmoord plegen. Hij wil zich verdrinken en treft maatregelen die doen lijken alsof het per ongelijk was, zoals een restaurant reservering voor de volgende dag en boodschappen in huis. Hij koopt een nieuwe zwembroek. Tijdens die tochten komen mooie herineringen op. Hij mist zijn dochters en bedenkt zich. Hij schrijft hen met het plan volgend jaar met hen terug te gaan.
Ø  IV: Simone, Nils en hun twee dochtertjes zijn voor drie weker in Duinroos. Nils is chagrijnig door een opdracht van zijn werk die naar een jonge collega is gegaan terwijl hij het zelf verdiende en de macho collega niet echt. Hij is veel weg en nooit met het gezin; twee weken is de sfeer rot. Simone wil zeggen dat ze eerder weggaan, maar net op tijd komt Nils er bij de zee achter (als hij de werkster ontmoet en met haar praat) dat hij de baan wil omdat hij het de collega misgunt en Simone ziet door het lezen van het gatenboek dat ze niet de ongelukkigste is. Ze leest over jaarlijkse huurders Herman en Betty Slaghek die vijf jaar geleden een zoon verloren en er na veel rouw mee kunnen leven. Als Nils terug komt hoort Simone aan zijn stem dat de bui over is. De laatste week is leuk.
Ø  V: Walter en Willemijn, Groningse studenten die al twee jaar samen wonen zonder verdere bedoelingen, gaan kort op vakantie met Tom, een jonge onderwijzer. Hij neemt het aanbod aan omdat hij Willemijn leuk vind. Walter wil niks met Willemijn op die manier, maar Tom weet dit niet en als Tom om advies vraagt is Walter toch niet eerlijk (hij wil zijn buddy niet kwijt): hij zegt dat hij haar moet laten en aan Willemijn zegt hij dat ze vast niet echt verliefd is. Willemijn weet het niet zo, ze wil best een gezin en hij lijkt prima. Tom en Walter gaan op gesprek, Willemijn blijft thuis, Walter bekent hem hoe hun relatie zit waarop Tom Willemijn vraagt te gaan lopen op het strand. Walter wil hun toekomst een kans geven en vertrekt melancholisch.
Ø  VI: Een vrouw die weinig doet en waarvan je niks weet schrijft veel. Ze heeft kanker en volgende week zal een zware operatie zijn. Ze ziet haar bezoek als afscheid en herinnert veel mooie maar ook lelijke dingen zoals haar veeleisende, zuinige moeder. Ze ontdekt een mooie herinnering van haar: ze nam wel eens een kroket mee. Ze beseft dat moeder toch van haar gehouden heeft. Ze knipt haar tekst uit het boek en neemt een gevonden strandvoorwerp mee als steun voor in het ziekenhuis.
Ø  Epiloog: De werkster maakt na het vakantieseizoen het huis winterklaar. Ze neemt gevonden dingen mee en legt ze terug bij zee, dan kan het weer opnieuw gevonden worden: niets gaat ooit verloren. Het gastenboek leest ze door, ze vermoed dat de scheurpagina’s van de zieke vrouw zijn en ze stuurt het boek zoals gewoonlijk naar Mr. Duinroos. Het veertje is weg. Die is meegenomen.

Thema
o   Een positieve levensaanvaarding. Alle verhalen komen erop neer dat de persoon in kwestie vertrouwen heeft in de toekomst of vrede heeft met het verleden, terwijl dit in eerste instantie (het probleem) niet zo was. Het boek is een soort ode aan het leven. We moeten om alle narigheden heen de zegeningen zien.
o   Tijdelijkheid en Kwetsbaarheid: het gaat veel over overleden mensen (de zoon van Betty en Herman Slaghek en de vrouw die ernstig ziek is. Kwetsbaarheid is te zien in het vreemdgaan van Chiel en het Egoïsme van Nils. Afgunst heeft Martine tegenover Sanne, zij heeft geen kind meer dus Sanne moet ook maar Abortus plegen.
o   Groter verband/ Onzichtbare samenhang: Het gaat telkens over een hoger orgaan. De werkster gooit niks weg maar legt het terug zodat telkens andere handen het pakken, niets gaat verloren. De zieke vrouw heeft het over de eeuwigheid en Sanne over de bedoeling.

Ruimte en Tijd
Het verhaal speelt zich af in Duinroos. Daar zijn opvallende dingen zoals gevonden voorwerpen, briefjes van de werkster die de les een beetje lezen en het belangrijke gastenboek. Ook de omgeving is belangrijk. Vooral de zee geeft bij veel gasten de herinneringen en daarmee de doorslag tot doorzetten.

Motieven
o   Gastenboek. De werkster legt het expres op een opvallende plek.
o   Veertje: Het is eigenlijk niks maar toch pakt men het steeds. Vonne linkt het aan God.
o   Het belang van naamgeving: De werkster noemt de handpalm met namen (voor Vonne: God, weer een christelijk aspect). Sanne noemt haar kind tijdelijk Veertje.
o   Gods hand: Nils kind tekent god met spijker door de hand bijvoorbeeld.
o   leidmotief: het zinnetje van Sanne: All shall be Well, een citaat uit een dichtwerk. 

Verwachting en Uitkomst
Ik verwachtte in eerste instantie niet dat dit boek me erg aan zou spreken. Het was mijn eerste boek voor de lijst. Ik moest dan ook even door zetten, maar naarmate ik verder kwam in het boek begon ik het steeds mooier te vinden. Elke keer aan het eind van een hoofdstuk kreeg ik kippenvel. De duidelijke moraal (per verhaal) en de terugkerende details zoals het veertje vind ik een ontzettend slimme vondst. Mijn verwachtingen zijn dus niet uitgekomen.

Leesmotivatie
Ik was op zoek naar een boek dat op mijn eigen niveau lag om te beginnen met lezen. Dit boek is vrij makkelijk te lezen. Het verhaaltje op de achterflap leek me prima, veel verder heb ik me niet verdiept. Ik wou gewoon graag beginnen zonder hoge verwachting.

maandag 14 september 2015

De kleine Johannes (boekenlijstboek 11)


Algemene informatie
o De kleine Johannes, Frederik van Eeden
o druk uit 1994, 1887 1e druk
o blz. 160
o niveau 4
o genre: psychologische roman, sprookje
o auctoriaal (totaal overzicht) (alwetend): Hij weet meer dan Johannes en verteld door zijn ogen en zijn gevoelens.

Opbouw
J. ligt in zijn bedje en hoopt iedere keer weer dat er iets gaafs gebeurt, dan op een dag komt hij windekind tegen die zijn vriend wil zijn. Hij raakt dit liefdevolle vriendje die hem van de mensen weg wil nemen en bij de natuur en dieren wil brengen kwijt, en komt de tegenpool Pluizer tegen die hem de mensen wil laten zien. Iemand die hem helpt een mens te worden is de heer Cijfer (hij krijgt les bij hem). Ook Hein, de dood, komt hij nu vaker tegen. Hij is niet bang voor hem omdat hij weet dat hij als hij met de dood mee gaat, hij Windekind weer ziet en die is hij nu kwijt. Toch kiest hij uiteindelijk na alle avonturen bij Windekind en de dieren en Pluizer en de Mensen voor de mensheid. Ondertussen loopt een los verhaal: Wistik, een slimme kabouter heeft het over een boekje met de wijsheden van het leven (het hoe en wat) en J. zoekt het bij de mensen, want daar ligt het volgens de kabouter.

Het boek bestaat uit14 hoofdstukken in 3 fases: fase 1= écht kind zijn met Windekind en natuur, fase 2= puber zijn,  hij wordt verliefd op Robettina 3= volwassener: Hij ziet de dood voor het eerst als zijn vader dood gaat.

Samenvatting
1.
Johannes woont in een oud huis met een grote tuin. Tijdens zijn wandelingen met zijn vader stelt hij vaak domme vragen ('waarom is de wereld zoals zij is?'). Hij bidt vaak om een wonder, waarvan hij weet dat het er ooit aan zal gaan komen.

2.
Als Johannes met zijn hond Presto op de vijver drijft komt er een blauwe waterjuffer aan die verandert in een elf. Hij heet Windekind en wil Johannes z'n vriend worden, op voorwaarde dat Johannes nooit zijn naam aan een mens vertelt. Door een kus van Windekind wordt Johannes kleiner en verstaat plotseling de taal van planten en dieren. Windekind zal hem de wonderen der natuur laten zien, beter dan de schoolmeesters doen. In een krekelschool leert Johannes dat krekels bovenaan alle dieren staat omdat ze kunnen vliegen, springen en kruipen. En de mens staat zeer laag omdat het dat niet kan. Hierna voert Windekind hem naar een feest in een konijnehol, ten bate van dieren die het slachtoffer zijn geworden van mensen. Johannes krijgt van de elvenkoning Oberon een gouden sleuteltje, dat op een kistje past waarin schatten zitten. Ze verlaten het feest als Johannes begint te lachen om de manier waarop de dieren dansen. Ze vallen buiten in slaap.

3.
De volgende dag begint Presto Johannes te zoeken, hij vindt hem in de duinen. Johannes denkt dat hij gedroomd heeft maar vindt het sleuteltje in zijn hand. Thuis moet Johannes zijn vader beloven niet meer weg te lopen, maar Johannes wil niks beloven. Op school heeft Johannes zijn hoofd er niet bij. Na een paar dagen ontmoet hij Windekind weer en samen gaan ze het sleuteltje veilig opbergen omdat Johannes zijn wasdag eraan kwam en dan zijn sleuteltje zichtbaar zou zijn en zijn vader hem dan thuis zou houden.

4.
Na drie weken wil Johannes Windekind zien en een duif geeft hem een veertje waardoor hij kan vliegen. Duiven leiden hem naar Windekind en samen bezoeken zij de mieren. De mieren bereiden zich voor te strijden tegen de Strijdmieren (zij noemen zichzelf Vredemieren, maar alle mieren zijn even oorlogszuchtig en noemen zichzelf zo). In het bos ziet Johannes hoe een groep mensen de rust verstoort. Daardoor wordt Johannes bedroefd en besluit bij Windekind te blijven.

5.
Windekind vertelt Johannes over de kabouters en Johannes wil ze zien. Hij ontmoet Wistik die een kruisspin uit een boekje voorleest over Kribbelgauw, de held van de kruisspinnen. Kribbelgauw is in de boekjes voor andere dieren juist een monster. Johannes wil weten in welk boekje de waarheid staat. Wistik weet van een 'waar boekje, hij zoekt er al zijn hele leven naar. Wistik verdwijnt en Windekind zegt dat dat boekje niet bestaat en dat hij niet naar Wistik moet luisteren, maar Johannes blijft over dat boekje denken.

6.
Windekind zegt dat Wistik al veel mensen naar dat boekje heeft laten zoeken en hen zo ongelukkig gemaakt. Maar Johannes wil antwoorden op zijn vragen en gaat terug naar Wistik. Wistik zegt dan 'Mensen hebben het gouden kistje, elfen hebben de gouden sleutel, elvenvijand vindt het niet, mensenvriend slechts opent het. Lentenacht is de rechte tijd, en roodborstje weet de weg.' Johannes denkt dat hij de aangewezen persoon is het kistje te vinden, gaat terug naar Windekind maar vindt hem niet.

7.
Johannes dwaalt verdrietig door het bos. Hij komt aan bij een tuinman, waar hij mag blijven gedurende de winter. Daar lezen ze uit een boek waarin over God gesproken wordt, maar dit is volgens Johannes niet het 'ware boekje.
8.
In de lente ontmoet hij een blond meisje, Robinetta met haar roodborstje. Hij brengt een leuke tijd met haar door. Wistik herinnert Johannes eraan het boekje te vinden. Robinetta zegt te weten waar het is. 
9.
Robinetta's vader laat Johannes de bijbel zien in de veronderstelling dat dat het boek is waar Johannes naar zoekt. Maar Johannes zegt dat dat niet het ware boek is want anders zou er vrede zijn en dat is er niet. Hij zegt dat hij geen eerbied heeft voor God. De vader wordt kwaad en stuurt Johannes weg. Johannes gaat dan het boekje zoeken maar vindt het niet. Hij vindt wel het mannetje Pluizer. Hij zegt dat hij een vriend van Wistik is en meer weet dan Wistik. Hij zegt dat Windekind nog veel dommer is dan de kabouter. Johannes zou alle gedroomd hebben. Alleen hij, Pluizer, bestaat echt en zal Johannes helpen het 'ware boekje te vinden. 

10.
Als Johannes wakker wordt is hij in een kamertje van Pluizer in de stad. Hij ontmoet Pluizer's vriend Hein. Daarna brengt Pluizer hem naar zijn leerling dokter Cijfer, die bezig een konijn te onderzoeken. Pluizer vertelt dokter Cijfer over het boekje dat Johannes zoekt. Dokter Cijfer wil Johannes wel helpen als hij sterk is en niet klein en teerhartig.

11.
Pluizer toont Johannes de armoede en ellende van het mensenbestaan in de stad. Ze gaan naar een dansfeest en Pluizer laat de ijdelheid en verveling achter de lachende mensen zien. De rondleiding eindigt op het kerkhof. Ze worden voorgegaan door een worm en bekijken het graf van een vrouw die op het feest was van binnen. Het is nu een halve eeuw later want voor Pluizer bestaat geen tijd. Ze bezoeken een paar andere graven en op het laatst het graf van Johannes, waarop hij flauwvalt.

12.
De volgende ochtend zijn ze terug bij dokter Cijfer en begint Johannes met leren. Hij doet dat maanden lang maar hoe meer hij leert hoe duisterder het wordt. Cijfer laat niet toe dat Johannes iets bewondert, als een bloem. Cijfer leert hem dat dat ondoelmatig is. Zijn verlangen naar Windekind en Robinetta nemen ook langzamerhand af. Ondertussen laat Pluizer hem de zinloosheid zien van alles. Johannes voelt zich hulpeloos, als een verminkt insekt die aan een touwtje zit waaraan Pluizer trekt. Pluizer zegt dat Johannes het sleuteltje met het boekje vergeten moet, hij moet net zo worden als dokter Cijfer.

13.
In het voorjaar verlangt Johannes naar de duinen. Hij gaat naar de duinen als zijn vader op sterven ligt. Nadat zijn vader overleden is wil Pluizer hem opensnijden om te zien wat er mis was. Dan komt Johannes voor het eerst in verzet tegen Pluizer en Pluizer verdwijnt. Bij het sterfbed zit Hein en hij prijst Johannes en zegt dat Pluizer niet meer terug zal komen. Johannes wil met Hein mee maar Hein weigert: Johannes hield van mensen hoewel hij dat zelf niet wist.

14.
Johannes maakt een keuze tussen Windekind en de mens. Uiteindelijk verlaat hij Windekind en gaat zijn keuze naar de mensheid. Johannes gaat met een mens mee, zodat hij vervolgens verder kan gaan met zijn leven.

Thema
Coming of age: J. wordt ouder en je ziet goed het beeld van een kind, hoe lief en mooi het is (Windekind). Dan komen de levensvragen en de andere kant (pluizer). De dood komt op het pad (Hein). Nu moet hij kiezen. J. besluit de nare vragen te willen stoppen en slaaf van de mensheid te worden. Hij is echt volwassen met ingang van die keuze.

Ruimte en Tijd
In het boek is er een duidelijke tegenstelling van ruimten: de natuur tegenover de stad. Het huis waar Johannes woont -met z'n familie en z'n huisdieren: Presto de hond en de kat Simon- ligt dicht bij zee in een duin- en bosrijke omgeving. Voor Johannes is dit zijn wereld en daar voelt hij zich gelukkig. De tochten met Windekind vinden daar ook plaats. In de grote stad voelt Johannes zich ongelukkig, het stinkt er,  de stad is groot, armoedig, druk, ellendig en vol ziektes. Johannes ervaart het als een plaats waar geen mens gelukkig kan worden
Het verhaal is chronologisch verteld. Soms zijn er flash-backs waarin Johannes terugdenkt aan eerdere ervaringen. De vertelde tijd is twee jaar, met sprongen in de tijd en tijdsverdichting. De verteller vertelt het verhaal achteraf. Het speelt af in de negentiende eeuw, omdat er over industrialisatie gesproken wordt, maar nergens wordt er een duidelijke tijdsaanduiding gegeven. Het verhaal is in de verleden tijd geschreven.

Motieven 
o geluk: Heel de tijd denkt J: “Waar wordt ik gelukkiger van.” Daar hangt zijn keuze vanaf.
o leidmotief: keuzes maken
o verschil tussen natuur (zijn huisje, presto, papa en Windekind) tegenover de stad (mens, lelijk)
o verliefdheid (Robettina)
o wetenschap (De lessen van Pluizer en levensvragen op het pad van J.)

Verwachting en Uitkomst
Ik verwachtte iets kinderlijkere omschrijvingen, maar het was best duister en eng.

Leesmotivatie
Oorspronkelijk voor PWS.