Argumenten van Cloé Vondenhoff (positieve recensie):
Qua formulering heeft Vondenhoff het volgens mij helemaal bij het rechte eind. Haar uitspraak Van Steenberge lijkt opzettelijk de fundamenten te leggen voor een dergelijk romantisch verhaal, om vervolgens de zeepbel extra hard te laten knappen is naar mijn mening een samenvatting voor de structuur van het hele boek. Ik wist niet waar ik aan begon toen ik met de eerste bladzijde begon. Het leek een pittoresk sfeertje met landelijke kenmerken, gratie en bijna adellijke kenmerken. Vondenhoff geeft aan dat ook zij dat idee had (Woesten lijkt op het eerste gezicht wel een Jane Austen Roman). Zo begint het boek met een ontmoeting tussen Elisabeth en mijnheer Funke, een wat oudere en mysterieuze, grote man die haar aandacht meteen trekt. Ik dacht vrijwel meteen ''Nee maar, dat is Mr. Darcy!". Naarmate het verhaal vordert, veranderen bijna alle factoren. Wat ooit zuiver was vervuilt, wat eens onschuld was wordt misdaad en zij die als vertrouwd voelden blijken duivelse karaktereigenschappen te bezitten. Alle personages worden langzaam verminkt, ofwel letterlijk door het strijden op het oorlogsveld ofwel figuurlijk door drama in de nabije omgeving. Het vriendelijke begin van het verhaal maakt de waanzin groter, maar door diezelfde schrok blijft het wel interessant tot pagina vierhonderdtweeëntachtig.
De opbouw en schrijfstijl van Steenberge is opvallend. Hij laat het verhaal heel rustig zijn gangetje gaan om vervolgens een knalfuif van een gebeurtenis te omschrijven. Zo gebeurt en best wel een niks, maar de gedachte dat er elk moment weer zo'n verrassing kan verschijnen doet verder lezen. Datzelfde omschrijft Vondenhoff ook met de zin van Steenberge heeft geen inkt, maar buskruit in zijn pen. Waar ik het vervolgens niet helemaal mee eens ben is de manier waarop ze dat invult. Steenberge zou zonder afhankelijk te zijn van Cliffhangers de lezers aandacht behouden. De cliffhangers zijn dan misschien niet op de laatste seconde van een hoofdstuk zoals gewoonlijk, maar er zijn wel degelijk grote openingen te ontdekken. Naar mijn mening heeft Steenberge net zo hard cliffhangers nodig als elk ander schrijftalent.
Ondanks de toepassing van ingewikkelde verteltechnieken, staat het plot als een huis concludeert Vondenhoff met overtuiging. Ik ben dit gedeeltelijk met haar eens. Het verhaal is knap geschreven, de verhaallijnen zijn niet storend, maar ik moest zeker geconcentreerd lezen om alles goed te begrijpen. Zo is het verhaal in de ogen van Elisabeth, haar man en haar twee kinderen verteld, maar met een zekere overlapping. Met iets minder complicaties in deze structuur was het verhaal mij duidelijker geweest. Een huis op een zandberg zal ik het maar noemen.
Argumenten van Irene Schoenmacker (negatieve recensie):
Van Steenberge neemt rustig de tijd om de bak ellende niet plotsklaps uit te storten vind ook ik een positief aspect in het boek. Het boek is als het ware een grote rechtszaak waarin ieder zijn deel heeft om te verklaren wat hij of zij doet en waarom, terwijl in een gemiddeld boek een van tevoren bedacht oordeel al snel op ons bord wordt geschoven. In Woesten is dit bijna onmogelijk tot de feiten bekend worden en dat is pas in de laatste zinnen. Zo ben je geneigd in het begin te kiezen vóór Naamloos en tégen de dokter, terwijl later blijkt dat de dokter een radeloze man was die van alle kanten gedwongen werd keuzes te maken die hij niet wilde maken. Daardoor raakte hij in een lichte depressie en gedroeg hij zich des te meer afwezig, wat opnieuw een negatief beeld van hem wekte. Naamloos leek de verloren ziel zonder kwaad, maar gaande het boek wordt duidelijk dat hij een onaantrekkelijke kant heeft zodra hij aan de lustneigingen van de pastoor toegeeft. Schoenmacker omschrijft het als volgt: Van Steenberge breit een sjaal rond met als garen de persoonlijke verhalen van het gezin Duponselle.
Ik ben het echter niet eens met haar blik op de rol van liefde in Woesten: Het psychologische aspect overstijgt het historische in de roman, met liefde als lijm voor alles wat er mis kan gaan in iemands leven. Liefde vind ik ver te zoeken. De rode draad in het boek is inderdaad het verlangen naar relaties: Hendrik, de dokter en mijnheer Funke zijn ieder op een andere manier gek op Elisabeth. Valentijn voelt zich verbonden met zijn broer Naamloos, hij wil hem als de betere helft van de tweeling beschermen voor de reacties van de mensen uit het dorp over zijn monsterlijk lelijke broer. De pastoor geeft om Naamloos, omdat hij zijn op lust berustende behoeften vervult. Zo zijn er nog veel meer banden te noemen. De vraag is echter, of de liefde het grootste aanbod speelt in de verbintenissen. Ik denk van niet. Het boek omschrijft voornamelijk ellende. Pijn, paniek en lotsbestemmingen. Daarbij hebben we iemand nodig om aan vast te klammen, een ''back-upplan'' voor als het allemaal te veel is. Liefde is naar mijn mening een bagatellisering van overleving. En dat wijst op een compleet andere interpretatie. De sfeer is volgens Schoenmacker wat romantisch en veilig, volgens mij is het pure ravage en angst.
Het eind-goed-al-goedgehalte van het boek staat schril in contrast met de zwartheid die van de bladzijden spat en Woesten is een roman die sterk begint en naar het einde toe zoetsappig afzwakt wijst op hetzelfde verschil in visie tussen Schoenmacker en mij. Ik begrijp haar verwoording van het einde zeker. De laatste bladzijdes verhalen een opeenhoping van 'heling'. De ravage wordt langzaam weer een geheel. De catastrofe is voorbij en is vervangen voor een nieuw begin. Dat dit begin zo zoetsappig is, is mij ontgaan. Een voorbeeld om dit uit te leggen kan ik formuleren aan de hand van de broers, die samen komen na elkaar jaren niet gezien te hebben. In de ogen van Schoenmacker is dit zoetsappig. In mijn ogen is het gewoon realistisch. De oorlog is voorbij, je zoekt je oude huis op en ja, dan kan het dat jouw broer datzelfde doet. Waar zou hij anders heen moeten gaan? Daar komt bij dat bijna alle dierbaren zijn overleden of zijn verminkt, voornamelijk geestelijk. Uiteindelijk komt alles samen, de brokstukken worden een nieuw geheel, maar geen wezenlijk sprookje. Het is een geheel vol barsten, een verminkt eind. En dat is precies wat van Steenberge als centraal thema had gekozen.