Algemene informatie
o Connie Palmen, De Vriendschap
o 17e druk, eerste uitgave 1996
o 311 blz.
o Niveau: Volwassen
o Genre: psychologisch verhaal
o Vertelinstantie: hoofdpersoon (Kit) en ik-vertelinstantie
vallen samen. Alles is omschreven uit haar (ook alle meningen over Ara etc.) Ze
is alwetend: het verhaal dat ze verteld bouwt ze op van vroeger tot nu
maar alles is al gebeurd. Dat zie je aan zinnen al: ‘’ik wist toen nog
niet dat dat later dat gevoel zou bezorgen.’’
Opbouw
Drie delen met als titels: Dingen en Woorden (8 hfds.) Eten en
Drinken (7 hfds.) en Werk en Liefde (7 hfds.) Laatste hoofdstuk
is een essay in briefvorm. Alles wordt voorafgegaan door een motto van de
Partner van de auteur, die kort voor het boek overleed. Het gaat over het
belang van innige vriendschap: Soep op het vuur is als een goede vriend, extra
lekkere soep is als nieuwe familie.
Qua inhoud is de opbouw een climax: eerst is het een verhaaltje en het gaat
steeds meer over de gedachtes en problemen van Kit.
Samenvatting
➢ Dingen en Woorden: 1966 is het, Kit (Catherina
Buts) woont in een dorp met een dialect met haar ouders en drie broers.
Tegenover haar moeder is ze heet bezorgd en ze wil dat ze beloond wordt en niet
belast door haar en haar broertjes. Zo haat ze het als haar broers geen
compliment over het eten maken. Kit zit in de vierde en is klein, maar druk en
eigenwijs. Ze doet niet zo haar best maar is goed in taal.Ze weet wat
ze wil en haat daarmee typische meisjes dingen. Zo gaat ze stiekem telkens
naar de jongensboekenkast want die verhalen gaan over cowboys. Ze kan door
haar karakter veel vriendinnen hebben, maar ze wil dat niet omdat
ze ze snel zat is. Vlak voor de grote vakantie staat een nieuw
meisjes tegen het muurtje (waar altijd de slome mensen staan). Het is de dikke,
13-jarige Ara (Barbara Callenbach). Kit gaat naar de 5e en
Ara blijft zitten in de 6e, samen worden ze een gecombineerde klas.
Het nieuwe schooljaar gaat Kit naast haar zitten en ze maakt een tekening voor
haar en vanaf daar zijn ze samen. Ara is woordblind en maakt rare woorden, dat
vind Kit prachtig. Kit helpt haar soms met verbeteren. Kit ligt vaak op de
schouder van Ara bij het muurtje, zonder woorden weet ze dat ze bij elkaar
zullen blijven. Ara is de enige die haar aan kan raken zonder weerstand. Ze
gaat telkens naar Kit tot ze eindelijk naar Ara meemag. Ze woont met ouders en
twee zussen, die heel formeel zijn. Verschil tussen de twee gezinnen is dat er
meer aangeraakt wordt bij kit, maar de moeder van Kit is heel erg
zorgzaam. Kit en Ara sluiten bloedbroederschap. Ze hebben een eigen
taal met aanrakingen: als ze groeten, doet ze hun vingertop op elkaar en haken
ze in elkaar. Met hulp van de juf kan Ara naar de middelbare school. Ze
worden gescheiden, maar elke dag 5 uur gaan ze samen wandelen met de hond. Ara
weet veel van de natuur en dieren. Kit weet en vertelt veel over allerlei zaken
aan Ara, die dat heerlijk vind. Als Kit 12 wordt, voelt het als een
langverwachte overgang. Ara geeft Kit als cadeau een dagboek.
➢ Eten en Drinken: Kit is 20 en woont nog
bij haar ouders terwijl ze pedagogiek lessen volgt. Op de middelbare school die
ze intussen ook heeft gehad was ze brutaal en niet gemotiveerd, alleen in NL,
ze was een heldin in verslagen. Ze is ongesteld en het doet pijn dus wil ze,
aangezien ze geen kinderen wil en altijd snel van een man afwil, steriliseren.
De arts Weigert. Kit heeft een nieuwe vriendin: Margo, zij leerde haar kennis
maken met drank, Kit en Ara zijn nog altijd beste vrienden alleen Kit ergert
zich aan hoe Ara blikken naar alle jongens werpt. Ara zegt dat dat is omdat
haar krach niet in taal zit, maar in blik. Ara is introverter dan Kit als het
op afhankelijkheid van elkaar aankomt. Ze worden ouder, eten veel samen en gaan
samen op vakantie. Tock komt Ara nog steeds niet op haar verjaardag, ook niet
als ze dat voor haar 21e verjaardag beloofd en ze ruziën heel erg. Kit besluit
weg te gaan van alles en te studeren, Ara huilt voor het eerst.
➢ Werk en Liefde: Kit is 30 en heeft psychologie
en filosofie gestudeerd. Ze geeft les (psychologie) maar vind dat niet zo
geweldig, ze werkt graag aan haar proefschrift over de verslaving. Ze heeft een
relatie met Bruno maar kan zich niet binden dus dat stopt. Ze is heel vaak
alleen. Ara is inmiddels eigenaresse van een dierenasiel, ze is samen met
Chinees Bing die hun vriendschap begrijpt en ze samen vaak laat. Kit schrijft
brieven elke week maar Ara stuurt niks. Ara is verslaafd aan eten, Kit aan
drank. Kit wordt heel erg verliefd, op Thomas, ook dik en in veel eigenschappen
lijkt hij op Ara. Kit wordt aan het denken gezet over veel onderwerpen door
hem, maar vooral over macht, die hij net als Ara uitoefent op haar door subtiel
aan te trekken en af te stoten tegelijk. Ze voelt zich voor het eerst net als
andere vrouwen: slachtoffer van het drama van onafhankelijkheid (ze is niet
meer zelfstandig/onafhankelijk door de macht die Thomas en Ara uitoefenen). Ze
raakt in een dip, gaat een week naar Ara en maakt het uit met Thomas omdat hij
haar zo uit balans bracht. Ze wordt boos op Ara omdat ze nu voelt dat zij ook
zoiets deed als hij, ze voelt zich gebruikt, als een hond. Ze schrijft een
brief aan Ara om alles wat ze denkt uit te leggen en het is tevens een essay
voor haar proefschrift. Ze heeft het over het belang voor haar om via boeken te
uiten. Ze vertelt welke dingen het leven zo zwaar maken, het is een
samenvatting van alle filosofische/psychologische dingetjes die ze gedurende
het boek aan Ara uitlegt. Vraagstukken waar Kit het over heeft:
verslaving, schuld, verlangen, tegenstelling tussen lichaam en geest,
vriendschap, liefde, overgave, afhankelijkheid, macht, dood, intimiteit, dat
iets altijd twee kanten heeft (ook Ara die haar afstoot en aantrekt), het
belang van die tegenstellingen, het verschil tussen zij en Ara (Ara is dik en
is bang zich geestelijk te uiten, Kit is drankverslaving en is bang om haar
lichaam te tonen), het lot zoals familie en de tol en winst van verslaving die
tevens hetzelfde betekenen. Uiteindelijk zegt ze dat ze beseft dat dingen die
zich tussen mensen afspelen belangrijker zijn dan het steven naar een volledig
onafhankelijk leven. Afhankelijkheid (Thomas, Ara, drank) waren haar grootste
problemen. Ze gaat alles, en dan ook alles, de komende jaren opschrijven.
Thema
De macht van verbintenissen: Ara is de belangrijkste persoon voor Kit en ze
wil dat verbond begrijpen. Tegelijkertijd houdt ze van onafhankelijkheid. Ze
houdt ervan om zinnen en woorden te vinden die deze strijd verwoorden. Zo komt
ze er op den duur achter dat de dingen die mensen met elkaar hebben niet autonomisch
kunnen, het moet in een verbond. En het is een te belangrijk verbond om op te
geven voor afhankelijkheid/autonomie.
Denken in het algemeen, verlangen naar inzicht: Kit heeft dat als kind al.
Ze gebruikt Ara en al het andere denken ook uiteindelijk om zelfinzicht te
krijgen. Want volgens Ara is dat het enige waar je echt kennis van kan hebben,
een groot deel van jezelf.
Ruimte en Tijd
Het gaat om een periode van 25 jaar. De sprongen zijn telkens zo'n
tien jaar. Dus eerst als Kit 10 is, dan 20 en 30. Het speelt zich af in Limburg
op school, thuis, bij ara en bij het parkje 'het land van moer', waar Ara en
Kit vaak heen gaan. Als ze ouder worden gaan ze verder het land.
Motieven
o Verbintenissen (abstract) lichaam en geest bvb.
o Machtsverhoudingen in een verbond van mensen: Kit komt telkens naar
Ara toe, Ara nooit naar haar, dat weet ze zo te spelen.
o Tegenstelling: vaak gaat het over dingen die tegengesteld zijn en
daardoor ook weer bij elkaar horen, met afhankelijkheid tegen verbond in de
hoofdrol.
o leidmotief: Verslaving: conclusie van Kit is dat alle
verslavingen pogingen zijn om het verlangen naar vriendschap te vervullen, dus
zonder afhankelijk te zijn van iemand. Dit is jezelf voor de gek houden, want
dat gevoel dat je zoekt van verbond zit alleen tussen mensen, dat kan niet
autonoom.
Verwachting en Uitkomst
Ik verwachtte niet dat er veel diepzinnige gedachten in dit boek
zouden zitten, ik verwachtte namelijk meer een verhaal over goede vrienden en
een gedetailleerd overzicht van hun vriendschap. In dat opzicht verleid de
titel je tot simpel denken.
Leesmotivatie
Ik pakte dit boek bij toeval uit de kast toen we de mediatheek leerde
kennen en een oefenpotje moesten pakken voor de uitleg van het systeem. Ik las
de achterkant en heb het later gepakt.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten